Χ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗ:«H AΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΒΑΣΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΑΝΤΙΠΥΡΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ»

Tοποθέτηση της Χ. Καφαντάρη, βουλευτού Δυτ. Αθήνας  ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ, Αναπληρώτριας Τομεάρχης Πολιτικής Προστασίας Κ.Ο ΣΥΡΙΖΑ και Αντιπροέδρου της  Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Προστασίας  Περιβάλλοντος της Βουλής, στις 25.05.2022, στην ΕΙΔΙΚΗ ΜΟΝΙΜΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Νέες τεχνολογίες για την προστασία του περιβάλλοντος και του κλίματος. Ειδικότερο ζήτημα η πρόληψη και αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών.

Κυρία Πρόεδρε ευχαριστώ πολύ . Κατά αρχάς να ευχαριστήσω όλους τους εκλεκτούς προσκεκλημένους στην Επιτροπή μας. Δυστυχώς δεν μπόρεσα να είμαι παρούσα διά ζώσης αλλά και διαδικτυακά, παρακολούθησα το μεγαλύτερο κομμάτι της συνεδρίασης. Και με την ιδιότητά μου ως Αντιπροέδρου της Επιτροπής Περιβάλλοντος και Βουλευτού της αξιωματικής αντιπολίτευσης θα χαιρετίσω ιδιαίτερα την κυρία Ατταλίδου τη συνάδελφο από την Κύπρο την οποία έτυχε να έχουμε γνωριστεί στη συνεδρίαση της … στη Μαδρίτη στο τέλος του χρόνου και να μοιραστούμε όλοι μαζί τις κοινές ανησυχίες που έχουμε μιας και δεχόμαστε το πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής. Ουσιαστικά πρόκειται για κλιματική κρίση και ότι οι χώρες πρέπει να αναπτύξουν σχέσεις και ειδικά οι χώρες της Ανατολικής μεσογείου που είμαστε όπως με την Κύπρο και λοιπά ή και άλλες χώρες της μεσογείου Ιταλία Μάλτα, Ισπανία που κάναμε και κάποιες συναντήσεις και στη Ρώμη. Πρέπει να έχουμε μια συνεχή επικοινωνία γιατί και με βάση τα στοιχεία του ΟΗΕ και με βάση του παγκόσμιου μετεωρολογικού οργανισμού πραγματικά οι χώρες μας πλήττονται ιδιαίτερα από την κλιματική κρίση. Εδώ πέρα να αναπτυχθεί σε μεγαλύτερο βαθμό και όχι μόνο μεταξύ των εκλεγμένων των αιρετών των βουλευτών αλλά και μεταξύ των κρατών η διπλωματία της κλιματικής κρίσης.
Γιατί, πέραν της αντιμετώπισης του προβλήματος που έχουμε παγκόσμια και πολύ περισσότερο οι χώρες της Μεσογείου, δημιουργούνται και καλές σχέσεις μεταξύ των λαών μας και αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό για να αντιμετωπίζουμε μεγάλα ζητήματα παγκόσμια, θα έλεγα. Ευχαριστούμε και τους επιστήμονες που ήταν παρόντες στη σημερινή συνεδρίαση και από την Ευρωπαϊκή Ένωση, που μας έδωσαν κάποια σοβαρά στοιχεία σχετικά με εργαλεία τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, εργαλεία επιστημονικά, δορυφορικά και όλα αυτά τα οποία ακούσαμε.
Το πρόβλημα είναι πάρα πολύ μεγάλο και νομίζω ότι όλοι συμφωνούμε και η κατάσταση του παγκόσμιου κλίματος το 2021, από την έκθεση του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού, πραγματικά «χτύπησε καμπανάκι» και για τους τέσσερις βασικούς δείκτες της κλιματικής αλλαγής στο 2021. Ένας δείκτης είναι οι συγκεντρώσεις των αερίων του θερμοκηπίου, που έσπασε ρεκόρ το 2020 και με το διοξείδιο του άνθρακα, που έφτασε 413,2 μικροσωματίδια ανά εκατομμύριο, δηλαδή είχαμε 149% αύξηση από την προβιομηχανική εποχή.
Για αυτό το λόγο και σε παγκόσμιο επίπεδο και ο κ. Γκουτιέρες, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ – και θα ήθελα να το πω και νομίζω ότι θα συμφωνήσουμε σε αυτό που αναφέρει – πρότεινε 5 δράσεις, προκειμένου να δοθεί ώθηση στη μετάβαση σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, να τερματιστούν οι επιδοτήσεις για ορυκτά καύσιμα, να τριπλασιαστούν οι επενδύσεις σε ανανεώσιμες, να καταργηθεί η γραφειοκρατία, να διασφαλιστεί ο εφοδιασμός πρώτων υλών για τις τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και – προσέξτε, αυτό για μένα είναι πολύ σημαντικό – να χαρακτηριστούν αυτές οι τεχνολογίες παγκόσμια δημόσια αγαθά, διαθέσιμα ελεύθερα. Θεωρώ ότι αυτό είναι πολύ σημαντικό.
Τώρα έρχομαι στο θέμα μας. Είχαμε και τον κύριο Υπουργό του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, που ξεκίνησε τη σημερινή συνεδρίαση, που αναφέρθηκε για πρωτοποριακή ενέργεια η δημιουργία Υπουργείου. Εγώ, όμως, θα ήθελα να πω και στους συναδέλφους από τις άλλες χώρες, ότι, ναι, είναι πρωτοποριακή ενέργεια να δημιουργείς ένα Υπουργείο. Το θέμα είναι να έχει συγκεκριμένες αρμοδιότητες, να έχει οργανόγραμμα και, βέβαια, να έχει ένα συγκεκριμένο νομοθετικό πλαίσιο, με βάση το οποίο θα λειτουργεί. Δυστυχώς, αυτό δεν έχει επιτευχθεί μέχρι σήμερα, σχεδόν 9 μήνες από τότε που ιδρύθηκε το συγκεκριμένο Υπουργείο.
Όσο αφορά τη διάσταση της κλιματικής αλλαγής, δυστυχώς, και με το νομοσχέδιο με το οποίο συζητείται και σήμερα στην Ελληνική Βουλή για τον κλιματικό νόμο, ουσιαστικά η διαχείριση της κλιματικής αλλαγής διασπάται σε δύο Υπουργεία, Περιβάλλοντος από τη μια και το νεοσύστατο Υπουργείο με τα χαρακτηριστικά που ανέφερα πριν. Πιστεύουμε ότι δεν είναι αυτή η οποία πρέπει, γιατί ο συντονισμός δεν μπορεί να επιτευχθεί απόλυτα, γιατί η πολιτική προστασία τον κύριο ρόλο τον οποίο έχει να παίξει, πραγματικά, είναι ο συντονισμός δράσεων και σχεδίων και για την αντιπυρική περίοδο και για άλλες φυσικές καταστροφές, τις οποίες, δυστυχώς, και στη χώρα μας βιώσαμε και το χειμώνα.
Θα ήθελα να αναφερθώ ιδιαίτερα όσο αφορά τους επιστημονικούς φορείς, ότι η χώρα μας έχει αξιόλογα πανεπιστήμια, αξιόλογα επιστημονικά ιδρύματα και αξιόλογα ινστιτούτα. Νομίζω είχαμε και το Εθνικό Αστεροσκοπείο εδώ που τοποθετήθηκε. Το ζήτημα, όπως είπε και ο κύριος Υπουργός, είναι να έχω δεδομένα. Τον ακούσαμε στην τοποθέτησή του. Δεδομένα πραγματικά και συντονισμός μπορεί να υπάρξει, γιατί από τα επιστημονικά ιδρύματα και φορείς οι οποίοι υπάρχουν, υπάρχουν δεδομένα. Το θέμα είναι να τα παίρνει υπόψη η πολιτική ηγεσία, να τα ενσωματώνει σε συγκεκριμένες πολιτικές, ούτως ώστε να ακολουθεί σοβαρές και αποτελεσματικές πολιτικές πρόληψης, γιατί το ζήτημα των δασικών πυρκαγιών, όπως είπε και ο κ. Αποστόλου, δεν πρόκειται να σταματήσει, ειδικά στην κλιματική κρίση που βιώνουμε και ειδικά στη Μεσόγειο. Το ζήτημα είναι να είσαι εσύ οργανωμένος σαν Κράτος, ώστε να έχεις το ελάχιστο αρνητικό αποτύπωμα και αποτέλεσμα.
Θα ήθελα να σημειώσω δυστυχώς πέρυσι, κάηκαν στη χώρα μας τον Αύγουστο 1,3 εκατομμύρια στρέμματα γης και αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό. Είναι μεγάλο χτύπημα στη βιοποικιλότητα και βέβαια, αυτό το συντονισμένο σχέδιο και το σχέδιο και στην αντιπυρική, η οποία εκτός από το έμψυχο δυναμικό που είναι βασικό, χρειάζονται και τα εναέρια φυσικά όχι μονομερώς να κατευθυνόμαστε στον αεροπυρόσβεση και μόνο. Και βέβαια χρειάζονται και τα εργαλεία πρόληψης, που εκεί έχει να παίξει σημαντικό ρόλο ο επιστημονικός χώρος και στην πατρίδα μας και παντού, όπως και τα εργαλεία τα οποία διαθέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση η οποία έχει προχωρήσει πάρα πολύ σε αυτόν τον τομέα.
Δηλαδή, η αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης είτε στον τομέα των δασικών πυρκαγιών και μιας αντιπυρικής που ήδη έχει ξεκινήσει, είτε στα θέματα των πλημμυρών ή άλλων φυσικών καταστροφών, είναι να υπάρξει συντονισμός όλων των φορέων και όλων των δεδομένων τα οποία υπάρχουν. Να λαμβάνεται υπόψη η επιστημονική εγκυρότητα, να υπάρχει πολιτική βούληση από την πολιτεία, να υπάρχει επιχειρησιακό σχέδιο το οποίο θα υλοποιεί αυτές τις πολιτικές, ούτως ώστε να έχουμε τα ελάχιστα αν θέλετε δυσμενή αποτελέσματα.
Θεωρώ ότι έγινε μια καλή αρχή σήμερα με την τοποθέτηση και εκπροσώπων από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, και νομίζω κυρία Πρόεδρε ότι αυτό μπορεί να έχει συνέχεια όπως είπατε και εσείς πριν, και με Κοινοβούλια χωρών της Μεσογείου να πάρουμε αυτές τις πρωτοβουλίες ώστε να δημιουργηθεί ένα πλέγμα, ένας σύνδεσμος να το πω έτσι πανευρωπαϊκός αν θέλετε, για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.
Και να κλείσω με κάτι που είπε χαρακτηριστικά ο κύριος Υπουργός και νομίζω ότι είναι ένα αίτημα σοβαρό, αναφέρθηκε ότι ίσως και 12 μήνες να είναι η αντιπυρική περίοδος στη χώρα μας. Είναι από την 1η Μαΐου επιτρέψτε μου μέχρι τέλος Οκτωβρίου. Πραγματικά, ίσως πρέπει να δούμε κυρία Πρόεδρε και να κάνουμε και μια τέτοια πρόταση να υπάρχει παράταση της αντιπυρικής περιόδου στη χώρα μας, περισσότερους μήνες γιατί τα προβλήματα είναι πάρα πολύ σοβαρά. Αυτά και ευχαριστώ για άλλη μια φορά.

Η Χ. Καφαντάρη για τις τεχνολογίες υδρογόνου

Τοποθέτηση της Χαράς Καφαντάρη, βουλευτού Δυτ. Αθήνας  ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ, αντιπροέδρου επιτροπής περιβάλλοντος της Βουλής και αναπληρώτριας τομεάρχη  Πολιτικής Προστασίας, ​στις 13.4.2022, στη συνεδρίαση της Υποεπιτροπής Υδατικών Πόρων της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Προστασίας του Περιβάλλοντος, με θέμα ημερήσιας διάταξης: «Θεματικός κύκλος: Καινοτομία, περιβάλλον, κλίμα. Υδρογόνο ως καύσιμο κίνησης για τα πλοία.

Ακολουθεί ολόκληρη η τοποθέτηση:

ΧΑΡΟΥΛΑ(ΧΑΡΑ)ΚΑΦΑΝΤΑΡΗ:

 Κυρία Πρόεδρε, ευχαριστώ.  Ευχαριστούμε πολύ για τις τοποθετήσεις που έγιναν από τους αρμόδιους προσκεκλημένους στην Επιτροπή μας, πολύ ενδιαφέροντα και πολιτικά αλλά κυρίως το επιστημονικό κομμάτι.

 Επιτρέψτε μου να πω και να πάω κάπου πολύ παλιά, κάτι, αν θέλετε,   και προφητικό θα έλεγα, το 1874 ο Ιούλιος Βερν είχε γράψει «πιστεύω ότι το νερό θα είναι μια μέρα καύσιμη ύλη. Το υδρογόνο και το οξυγόνο από τα οποία συντίθεται το νερό αν χρησιμοποιηθούν ξεχωριστά ή σε συνδυασμό θα προσφέρουν μια ανεξάντλητη πηγή θερμότητας και φωτός με ισχύ μεγαλύτερη από εκείνη του άνθρακα. Το νερό είναι  ο μελλοντικός άνθρακας», αν σκεφθούμε δύο αιώνες πριν τι είχε λεχθεί.

Ερχόμαστε, λοιπόν, σήμερα με την κλιματική κρίση, η οποία είναι το ένα τα κύρια παγκόσμια ζητήματα και με τους στόχους, οι οποίοι έχουν μπει από την παγκόσμια επιστημονική, κοινωνική, πολιτική κοινότητα –  μιλάω  υπό τον ΟΗΕ για την IPCC κ.λπ. –  τους στόχους που έχουν μπει για το κλίμα και συγκεκριμένα, μέχρι το τέλος του αιώνα, να μην ξεπεράσουμε τους 2 βαθμούς και ει δυνατόν και τον 1,5 βαθμό υπερθέρμανσης του πλανήτη.

Στο πλαίσιο, λοιπόν, αυτό, το υδρογόνο σαν εναλλακτικό καύσιμο -να το πω έτσι, γιατί πρέπει, ουσιαστικά, να απεξαρτηθούμε από τα ορυκτά καύσιμα – είναι κάτι το σημαντικό και η επιστήμη προχωρεί, αρκεί βέβαια πάντα, να υπάρχει και η πολιτική βούληση για τη χρήση του.

Το υδρογόνο, λοιπόν, είναι σημαντικό στη βιομηχανική παραγωγή. Χρησιμοποιείται στην παραγωγή αμμωνίας, στην υδρογόνωση λιπών, σε καύσιμα διαστημικών πυραύλων. Η μεγαλύτερη, όμως, χρησιμότητά του, είναι η βελτίωση της ποιότητας βαριών πετρελαίων, η παραγωγή βενζινών, η υδρογονοαναμόρφωση καυσίμων, η παραγωγή συνθετικών καυσίμων.

Σήμερα η παγκόσμια ναυτιλία – μιας και μιλάμε για την ελληνική ναυτιλία, κύρια σήμερα και την χρήση του υδρογόνου – υπολογίζεται, ότι είναι ο έκτος μεγαλύτερος ρυπαντής διοξειδίου του άνθρακα, εκπέμποντας 900 εκατομμύρια τόνους.

Για λόγους μείωσης των εκπομπών των αερίων θερμοκηπίου, έχουν επιβληθεί περιορισμοί στη ναυτιλία. Μετά τις αποφάσεις Ηνωμένων Πολιτειών, Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Διεθνούς Οργανισμού ΙΜΟ,  έχει απαγορευθεί η προσέγγιση και ο ελλιμενισμός πλοίων με υψηλές εκπομπές αερίων ρύπων και έχει θεσπιστεί από το 2020, η μέγιστη περιεκτικότητα σε θείο του ναυτιλιακού πετρελαίου.

Επιπλέον, ο ΙΜΟ έχει θέσει ως στόχο, τη μείωση εκπομπών αερίων κατά 50% σε σχέση με το 2008, μέχρι το 2050. Επίσης, για επιλεγμένες περιοχές, όπως είναι η Βόρεια Θάλασσα, η Βαλτική, έχουν θεσπιστεί ακόμη αυστηρότερες ρυθμίσεις.

Ας μην ξεχνάμε, ότι η ναυτιλία είναι υπεύθυνη για το 2,5% των παγκόσμιων εκπομπών. Πρέπει να υπενθυμίσουμε, ότι η παγκόσμια ναυτιλία είναι υπεύθυνη και για το 13% των εκπομπών οξειδίων του θείου και το 15% των εκπομπών οξειδίων του αζώτου. Οπότε, είναι θετική η ανάληψη πρωτοβουλιών για υιοθέτηση σκαφών με μηδενικές εκπομπές αερίων ρύπων.

Το μοριακό υδρογόνο όταν οξυγονώνεται, δηλαδή, ενώνεται με το οξυγόνο, δημιουργεί νερό. Άρα, άτυπα, είναι άκρως κατάλληλο για τη μετάβαση σε μια απανθρακοποιημένη οικονομία.

Τα προβλήματα σε ένα τέτοιο εγχείρημα είναι πολλά. Σπατάλη φυσικών πόρων, ιδιαίτερα σπανίων γαιών, όπως του λιθίου, για την παραγωγή αναγκαίων συστοιχιών συσσωρευτών, μεγάλο βάρος εξοπλισμού και μείωση του ωφέλιμου χώρου του σκάφους.

Επίσης, η αποθήκευση υδρογόνου, αντιμετωπίζει μεγάλα προβλήματα. Το υδρογόνο για την αποθήκευση, χρειάζεται ειδικό εξοπλισμό και κρυογενικό εξοπλισμό. Όπως για τους συσσωρευτές, έτσι και οι αποθηκευτικοί χώροι υδρογόνου καταλαμβάνουν πολύ ωφέλιμο χώρο και έχουν μεγάλο βάρος. Το μέγεθος των σημερινών πλοίων επιτρέπει την εγκατάσταση τέτοιου εξοπλισμού.

Το υδρογόνο σαν καύσιμο, μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε μηχανές εσωτερικής καύσης, ντιζελομηχανές ή και ως κυψέλες υδρογόνου.

Η παραγωγή του υδρογόνου, σήμερα, όμως, δεν είναι πράσινη, ούτε γαλάζια, ούτε καν γκρίζα, θα έλεγα. Είναι μαύρη. Το 95% της παραγωγής υδρογόνου προέρχεται με πρώτη ύλη το φυσικό αέριο, το μεθάνιο, δηλαδή, ή βαριών πετρελαίων με ατελή καύση, ατμοαναμόρφωση κ.λπ., με σύγχρονη παραγωγή διοξειδίου και μονοξειδίου του άνθρακα, μόνο 4% από ηλεκτρόλυση νερού και το υπόλοιπο, με άλλες μεθόδους, όπως είναι η θερμική διάσπαση.

Η μεγάλη παραγωγή του είναι στα διυλιστήρια. Ας μην μιλάμε, έστω τώρα, για πράσινο υδρογόνο. Αυτό πρέπει να είναι το επιθυμητό. Άλλωστε, σύμφωνα με επιστημονική μελέτη, Argonne National Laboratory USA,  οι μέσες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, είναι 9 κιλά διοξείδιο του άνθρακα για την παραγωγή ενός κιλού υδρογόνου.

Εκτός από την ανάγκη, λοιπόν, για ειδικά υλικά διανομής και αποθήκευσης, υπάρχει, επίσης, ανάγκη, για συστήματα διατήρησης  υψηλής πίεσης και χαμηλής θερμοκρασίας.

Οι δεξαμενές πρέπει να είναι εξόχως μονωμένες. Επιστήμονες στη Νορβηγία, σε συνεργασία με αρμοδίους του Ηνωμένου Βασιλείου, μελετούν τις παραμέτρους ασφάλειας για το υδρογόνο, αλλά και τη συμπεριφορά του γενικού εξοπλισμού και της εκτόνωσης του υδρογόνου, σε περιβάλλον σκάφους με περιορισμένους πόρους. Ακόμα, όμως, χρειάζονται πολλές μελέτες και πειράματα, για την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων.

Η έλλειψη εμπειρίας χειρισμού του υδρογόνου σαν καύσιμο, αποτελεί μια από τις μεγάλες προκλήσεις. Το υδρογόνο συμπεριφέρεται διαφορετικά από το φυσικό αέριο. Η αποθήκευση και διανομή υδρογόνου είναι το μεγάλο πρόβλημα. Εκτός από τη δυνατότητα για δημιουργία εκρηκτικών δειγμάτων με οξυγόνο ή αέρα, είναι άκρως διαβρωτικό, αυτό πρέπει να το τονίσουμε, λόγω της ικανότητας να δημιουργεί υδροξύλιο, για τα συνηθισμένα μέταλλα δεξαμενών και σωληνώσεων.

Θα σημειώσουμε ότι, το υδρογόνο για τη διατήρηση  σε υγρή κατάσταση, έχει ανάγκη ιδιαίτερα χαμηλής θερμοκρασίας, μείον 252,87 βαθμούς κελσίου και σαν το μικρότερο άτομο στο σύμπαν, διαφεύγει ακόμα μέσα και από μεταλλικό πλέγμα τοιχωμάτων δεξαμενών. Τυπικά αναφέρονται ακόμα και διαφυγές της τάξης του ενός στα 100.

Υπάρχουν, λοιπόν, πολλά προβλήματα για τη χρήση του υδρογόνου. Πρέπει να ληφθεί μέριμνα, η επιστημονική έρευνα να προχωρήσει, αλλά παράλληλα και μια και μιλάμε για την πατρίδα μας, το κομμάτι αυτό της έρευνας, της καινοτομίας, της επιστημονικής γνώσης, θα προωθηθούν θέσεις για την παραγωγή του αναγκαίου εξοπλισμού, από ελληνικά χέρια.

Επίσης, πρέπει να παρθούν μέτρα και πρωτοβουλίες για προώθηση της Οδηγίας 94 του 2014 της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σχετικά με την ανάπτυξη υποδομών εναλλακτικών καυσίμων. Εγώ αυτά ήθελα να πω και θα ήθελα μια παρατήρηση.