ΚΛΙΜΑΤΙΚΟΣ ΝΟΜΟΣ: ΠΕΔΙΟ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗΣ

Αναδημοσίευση άρθρου από το https://tvxs.gr/

ΚΛΙΜΑΤΙΚΟΣ ΝΟΜΟΣ,

ΠΕΔΙΟ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗΣ KAI ΑΝΑΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗΣ.

Σύμφωνα με τον Γ.Γ. του ΟΗΕ, «Η μείωση της παραγωγικότητας που συνδέεται με την κλιματική αλλαγή, υπολογίζεται ότι θα οδηγήσει σε απώλειες ύψους 2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων στην παγκόσμια οικονομία μέχρι το 2030.»

Η Κλιματική Αλλαγή, το μείζον πρόβλημα της εποχής μας, αναδεικνύεται πλέον σε επίπεδα κλιματικής κρίσης. Η συνεχής άνοδος της θερμοκρασίας του πλανήτη, η άνοδος της στάθμης της θάλασσας, τα ακραία καιρικά φαινόμενα, που εντείνονται και πυκνώνουν χρονικά, είναι δείγματα του κινδύνου, και, βέβαια, προκαλούν την ανησυχία της διεθνούς κοινότητας. Στην ημερήσια διάταξη βρίσκονται διεθνείς πρωτοβουλίες, παγκόσμιες συνδιασκέψεις, συναντήσεις ηγετών με θέμα αντιμετώπιση των συνεπειών, αλλά και εφαρμογή σχεδίων προσαρμογής. 

Ένα χρόνο μετά από την περίοδο, που σημαδεύτηκε από περιορισμούς της βιομηχανικής παραγωγής και της   ηλεκτρικής ενέργειας, αυστηρούς περιορισμούς κυκλοφορίας και οχημάτων, μέσα στο πλαίσιο αντιμετώπισης της πανδημίας,  οι επιστήμονες του  ΝΟAΑ (National Oceanic and Atmospheric Administration, υπηρεσία των ΗΠΑ για τους ωκεανούς και την ατμόσφαιρα), διαπίστωσαν ότi, αυξήθηκε η συγκέντρωση του διοξείδιου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα. Συγκεκριμένα, την 10η Ιουνίου η συγκέντρωση του CO2 στην ατμόσφαιρα ήταν 419,53 ppm (μέρη ανά εκατομμύριο), ξεπερνώντας και τα υψηλά επίπεδα του περσινού Ιουνίου (417,1 ppm ). Η επιστροφή στην «κανονικότητα», λοιπόν, συνοδεύεται με αύξηση της συγκέντρωση αέριων ρύπων στην ατμόσφαιρα, αλλά σύμφωνα με τις έρευνες Γάλλων ερευνητών, και με την αναστροφή της δυνατότητας τροπικών δασών (π.χ. Βραζιλίας) να απορροφούν διοξείδιο του άνθρακα και να εκπέμπουν οξυγόνο.

Η πανδημία, απέδειξε περίτρανα τη σύνδεση της ζωής με  το περιβάλλον και τη βιοποικιλότητα, τις επιπτώσεις από τη κλιματική κρίση και βέβαια την σαθρότητα της οικονομίας και του καταναλωτικού μοντέλου που ακολουθείται. Στην εποχή της Κλιματικής Αλλαγής  και με την τρέχουσα υγειονομική κρίση του covid 19, η προστασία του Περιβάλλοντος και η διατήρηση της Βιοποικιλότητας δεν μπορούν να θυσιάζονται σε εφήμερα οικονομικά «δήθεν» αναπτυξιακά συμφέροντα. Η κλιματική αλλαγή, συνέπεια του στρεβλού μοντέλου ανάπτυξης του «αδηφάγου» καπιταλισμού, δεν είναι ταξικά ουδέτερη, ούτε πλήττει όλους το ίδιο. Οι συνέπειες της είναι ιδιαίτερα καταστροφικές για τις φτωχότερες χώρες του πλανήτη. Αλλά, και σε περιοχές του αναπτυγμένου κόσμου, πλήττει ιδιαίτερα, υποβαθμισμένες περιοχές και πληθυσμούς.

Πρέπει, να στραφούμε λοιπόν, σε ένα άλλο  σύγχρονο μοντέλο καταναλωτικών προτύπων,  οικονομικής ανάπτυξης και δημιουργίας κατάλληλων υποδομών. Ένα μοντέλο, φιλικό στο Περιβάλλον με σεβασμό στον Άνθρωπο, που να βρίσκεται στο επίκεντρο κάθε υλοποιούμενης Πολιτικής. Αυτό λοιπόν,   αναφέρει  και ο  γγ του ΟΗΕ, ισχυριζόμενος ότι, απαιτείται   μια  πράσινη ανάκαμψη από την κρίση.

Η πρόσφατη απόφαση του προέδρου Μπάιντεν για την επιστροφή των ΗΠΑ στη Συμφωνία του Παρισιού, και οι  δεσμεύσεις ισχυρών χωρών – μεγάλων ρυπαντών (Κίνα, Ρωσία, Ινδία), για λήψη μέτρων μείωσης των αερίων του θερμοκηπίου μέχρι το 2050, δημιουργούν ελπίδες για σωτηρία του Πλανήτη.

Καθημερινά, αναδεικνύεται επιτακτικά, η ανάγκη ενός νέου αναπτυξιακού μοντέλου, σε παγκόσμιο επίπεδο, σύμφωνα με τους 17 στόχους βιώσιμης ανάπτυξης του ΟΗΕ. Η νεοφιλελεύθερη πολιτική, σχεδιάζει την πράσινη μετάβαση με τέτοιον τρόπο ώστε να ωφελεί τους λίγους και τα μεγάλα επιχειρηματικά συμφέροντα, βυθίζοντας την κοινωνική πλειοψηφία στην ενεργειακή φτώχεια.  Η Πράσινη μετάβαση, σημαντικό κομμάτι και στο σχέδιο για το Ταμείο Ανάκαμψης αποτελεί σημείο σύγκρουσης διαμετρικά αντίθετων πολιτικών. Σύγκρουση  μεταξύ Δεξιάς και Αριστεράς, σύγκρουση συντήρησης και επιστροφής στο business as usual και προόδου, με καθαρή πορεία προς το μέλλον.

Το πεδίο σύγκρουσης είναι ορατό: Με τις δυνάμεις της αγοράς, όπως προτείνει η νεοφιλελεύθερη κυβέρνηση του κ. Μητσοτάκη; Με εξυπηρέτηση 4-5 μεγάλων, ιδιωτικών, ενεργειακών επιχειρήσεων ή απλά με υποκατάσταση των ορυκτών καυσίμων με Φυσικό Αέριο (επίσης ορυκτό καύσιμο);

Ή, με την κοινωνική πλειοψηφία, με όφελος για τους πολλούς και τις ΜμΕ, με προστιθέμενη Αξία για την εγχώρια αγορά. Παράλληλα με ανάπτυξη των ΑΠΕ, βάσει όμως νέου ειδικού χωροταξικού σχεδιασμού, και  ενεργειακές Κοινότητες, με αποκεντρωμένο σύστημα παραγωγής ενέργειας, αποθήκευση και κατανάλωση.

Όσο, όμως, και να προσπαθεί η κυβέρνηση Μητσοτάκη να παρουσιάζει Πράσινο Προσωπείο, η πολιτική της είναι αντίθετη και στις κατευθύνσεις της ΕΕ. Σημειώνουμε ότι, στο σχέδιο για το Ταμείο Ανάκαμψης της κυβέρνησης δεν προβλέπονται κονδύλια για την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας. Ενδεικτικά δε, αναφέρουμε ότι για την Αριστερά η εξοικονόμηση ενέργειας (σημαντικός τομέας της πράσινης μετάβασης) πρέπει να ξεκινήσει από τους φτωχούς και τα φτωχά νοικοκυριά. Διανύουμε την Δεκαετία βιοποικιλότητας το 2020-2030, αλλά η κυβέρνηση με νομοθετήματά της (π.χ. αντι-περιβαλλοντικός νόμος Χατζηδάκη), υποβαθμίζει τη βιοποικιλότητα, καταργεί την προστασία περιοχών Νατούρα 2000, δημιουργεί υποπεριοχές εντός προστατευόμενων περιοχών για «βαριές» επιχειρηματικές δραστηριότητες, καταργεί ουσιαστικά τους ΦΔΠΠ (φορείς διαχείρισης προστατευόμενων περιοχών). Η αντιπεριβαλλοντική, αυτή, πολιτική- πρακτική, ανάγκασε και την ΕΕ να ζητήσει εξηγήσεις, πιθανόν και πρόστιμα, σχετικά με τις συνέπειες του νόμου Χατζηδάκη.

Ορατή πλέον καθίσταται η ανάγκη για την εκπόνηση ενός δίκαιου και φιλόδοξου Κλιματικού Νόμου. Ενός νόμου, που θα συμβάλει στη διατήρηση ενός ζωντανού και κλιματικά ανθεκτικού Πλανήτη. Ενός νόμου, που θα διαχέει τη διάσταση της κλιματικής αλλαγής σε όλους τους τομείς δραστηριοτήτων, από την οικονομία, την αγροτική ανάπτυξη, τις υποδομές, μέχρι και τις πολιτικές Υγείας και Μετανάστευσης. Ενός νόμου, όμως, που θα λαμβάνει υπόψη του όλες τις τελευταίες εξελίξεις πάνω στα ζητήματα, όπως τους πρωτοφανείς καύσωνες στην αρκτική Σιβηρία, τις αλλαγές στις εκπομπές αερίων ρύπων, συνέπεια και των εκτεταμένων δασικών πυρκαγιών σε Αφρική, Αμερική και Αυστραλία, ή την άνοδο της στάθμης της θάλασσας και την εξαφάνιση των νησιών του ωκεανού.   Ενός νόμου, που θα αναπροσαρμόζεται, κατάλληλα, εξασφαλίζοντας  Κλιματική Δικαιοσύνη για όλους και θα υπηρετεί τον παγκόσμιο στόχο της συμφωνίας του Παρισιού.  

Η Ελλάδα οφείλει να εκπονήσει ένα τέτοιο νόμο, προϊόν όμως ουσιαστικής διαβούλευσης με την Κοινωνία, τις πολιτικές δυνάμεις, τις περιβαλλοντικές οργανώσεις, και υπηρετώντας το στόχο της κλιματικά ουδέτερης Ευρώπης το 2050.

Η τελευταία όμως απόφαση του Ευρωκοινοβουλίου για νέο  κλιματικό νόμο, απεδείχθη κατώτερη των περιστάσεων (ειδικά στο θέμα του ποσοστού μείωσης των αέριων ρύπων μέχρι το 2030).Η καταψήφισή  του δε  από την Αριστερά και τους Πράσινους, οφείλεται στο γεγονός ότι δεν διασφαλίζει  την επίτευξη του παγκόσμιου στόχου για το τέλος του αιώνα.

Χαρά Καφαντάρη

Βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία Δυτικής Αθήνας

Αντιπρ. Επιτροπής Προστασίας Περιβάλλοντος της Βουλής

Αναπλ. Τομεάρχης Πολιτικής Προστασίας της ΚΟ ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ

Δύο χρόνια κυβέρνηση Μητσοτάκη και τα «προσωπεία πέφτουν»

Αναδημοσίευση άρθρου της Βουλευτή Δυτικής Αθήνας και Αν. Τομεάρχη Πολιτικής Προστασίας της ΚΟ ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία, Χαράς Καφαντάρη, με τίτλο «Δύο χρόνια κυβέρνηση Μητσοτάκη και τα προσωπεία πέφτουν», όπως δημοσιεύτηκε σήμερα, 17.04.2021, στην ειδησεογραφική ιστοσελίδα https://dytikesmaties.gr/.

Ο ΠΛΑΝΗΤΗΣ ΣΕ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ

Τέτοιες μέρες, πέρυσι και τα τελευταία χρόνια, συζητούσαμε για τα αποτελέσματα των διεθνών συνόδων για την κλιματική αλλαγή. Το κύριο ζήτημα των συζητήσεων ήταν η επιτάχυνση των προσπαθειών της παγκόσμιας κοινότητας για την εφαρμογή της κεντρικής πρότασης που θέτει το σύμφωνο του Παρισιού, την διατήρηση του εύρους της ανόδου της παγκόσμιας θερμοκρασίας στα ασφαλή επίπεδα του 1,5ο C μέχρι το τέλος του αιώνα. Παρεμπίπτον ζήτημα ήταν οι συνέπειες της απόφασης Τραμπ, για αποχώρηση από την παγκόσμια αυτή συμφωνία και η απομόνωση των ΗΠΑ, στο πλαίσιο της πολιτικής «πρώτα η Αμερική».

Φέτος, η παγκόσμια εικόνα για την κλιματική αλλαγή, βρίσκεται σε πρωτόγνωρα αχαρτογράφητα νερά. Οι προσπάθειες για τον περιορισμό της παγκόσμιας υπερθέρμανσης και της ανησυχίας για την διάσωση της ανθρωπότητας κινούνται κάτω από τις προϋποθέσεις που θέτουν οι νέες συνθήκες, λόγω της πανδημίας. Μια από τις κύριες συνέπειες ήταν η αναβολή της Διεθνούς Συνδιάσκεψης για την Κλιματική Αλλαγή, που είχε προγραμματιστεί να γίνει στην Γλασκώβη. Μακάρι, οι συνθήκες να επιτρέψουν την διεξαγωγή της, την επόμενη χρονιά, στο ίδιο μέρος. Η πανδημία, είναι αλήθεια, άλλαξε τις κοινωνικές, εργασιακές και υγειονομικές συνθήκες σε παγκόσμιο επίπεδο. Η ανάγκη της προστασίας της δημόσιας υγείας και των πληθυσμών από τις συνέπειες έφερε την εφαρμογή πρακτικών, ξεχασμένων τα τελευταία χρόνια. Απαγόρευση κυκλοφορίας και δραστική μείωση των μεταφορών, αναστολή λειτουργίας εργοστασίων, κλείσιμο καταστημάτων και εξαφάνιση αεροπορικών μεταφορών και του τουρισμού. Δυστυχώς, πολλές από τις επιπτώσεις, χρησιμοποιήθηκαν σαν ευκαιρίες για την μείωση εργατικών δικαιωμάτων και μειώσεων σε μισθούς, με σαφώς δυσάρεστες επιπτώσεις στις οικονομίες. Το λεγόμενο lockdown έδειξε από την αρχή ορισμένες, απρόσμενες θετικές επιπτώσεις. Από τα λιγότερο γνωστά θέματα των ημερών είναι οι επιπτώσεις της πανδημίας στην ποιότητα της περιβαλλοντικής κατάστασης, ιδιαίτερα στις μεγαλουπόλεις. Η επιβολή δραστικών μέτρων περιορισμού των οικονομικών δραστηριοτήτων (lockdown) και της απαγόρευσης της κυκλοφορίας είχαν σημαντικές επιπτώσεις στην βελτίωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε πολλές περιοχές του κόσμου. Κίνα, Ινδία, Ιαπωνία, Ιταλία, ΗΠΑ, για παράδειγμα, αναφέρουν μειώσεις των ατμοσφαιρικών ρύπων, ακόμα και σε επίπεδα της τάξης του 50%.

Σημειώνουμε την σοβαρή επίπτωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στη Δημόσια Υγεία. Για πρώτη φορά, η βρετανική δικαιοσύνη αναγνώρισε πρόσφατα τον ρόλο της ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε ένα θάνατο, αποφαινόμενη πως η ατμοσφαιρική ρύπανση «συνέβαλε» στον θάνατο ενός 9χρονου κοριτσιού στο Λονδίνο. 

Μελέτες που έγιναν σε αμιγώς βιομηχανικές περιοχές της Ασίας ή της Ευρώπης επιβεβαίωσαν την αλήθεια. Από την αρχή της εφαρμογής των μέτρων η βελτίωση ήταν θεαματική. Η ΕΕΑ (Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Περιβάλλοντος) με μετρήσεις που έγιναν επιβεβαιώνει ότι τα επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης έχουν μειωθεί, σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2019, σε σημαντικό επίπεδο. Ρώμη, Μαδρίτη, Λισσαβώνα, Λονδίνο, αλλά και Μιλάνο και Βαρκελώνη, γνώρισαν εποχές με πολύ καθαρότερη ατμόσφαιρα. Η Αθήνα, σύμφωνα με την ανακοίνωση της αρμόδιας διεύθυνσης του ΥΠΕΝ, παρουσιάζει την ίδια κατάσταση. Οι μετρήσεις των σταθμών της Αθήνας εμφάνισαν μείωση των επιπέδων ρύπων τις πρώτες μέρες εφαρμογής των μέτρων. Με την ένταση των μέτρων τα επίπεδα NOx παρουσίασαν μείωση κατά 48,5% ενώ των αιωρούμενων σωματιδίων ΡΜ10 κατά 48,8%, πάντοτε σε σύγκριση με τα επίπεδα της αντίστοιχης εποχής του 2019. Οι κύριες αιτίες για την μείωση των ατμοσφαιρικών ρύπων, είναι ο δραματικός περιορισμός των οδικών μετακινήσεων και του τουρισμού. Συγχρόνως δε, ευεργετικές επιπτώσεις σημειώθηκαν και σε άλλους τομείς, όπως η αύξηση της βιοποικιλότητας, ακόμα και σε αστικές περιοχές, η αύξηση των παγκόσμιων ιχθυαποθεμάτων κλπ. Τα ευρήματα αυτά επιβεβαιώνονται και από τις διαστημικές φωτογραφίες που έλαβαν οι δορυφόροι της NASA ή των ευρωπαϊκών δορυφόρων, οπτικοποιώντας, με γλαφυρό τρόπο, την βελτίωση της ποιότητας των δεικτών. Η έστω περιορισμένη επαναφορά αυτών των δραστηριοτήτων επανέφερε το πρόβλημα και σύμφωνα, όμως, με την έκθεση της ΕΕΑ για το 2020, που κυκλοφόρησε τον Νοέμβριο, η μείωση των εκπομπών αερίων ρύπων, περιορίστηκε.

Εν τω μεταξύ, παρά την θετική αυτή εικόνα, η ταχύτητα της κλιματικής αλλαγής δεν έχει μειωθεί και δεν σημειώνεται καμιά βελτίωση στην οπισθοχώρηση της παγκόσμιας υπερθέρμανσης. Μόλις λίγες μέρες πριν, ο ευρωπαϊκός οργανισμός Copernicus, ανακοίνωσε ότι, ο Νοέμβριος του 2020 ήταν ο θερμότερος όλων των εποχών. Μάλιστα, η άνοδος της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη, το τελευταίο δωδεκάμηνο, ανήλθε στο 1,28ο C, εξαντλώντας τα περιθώρια για τον ζητούμενο στόχο διατήρησης της, μόνο κατά 1,5ο C.

Είναι πλέον κατανοητό σε όλους ότι η αιτία της κλιματικής αλλαγής είναι η ανθρωπογενής της διάσταση. Οι συσσωρευμένες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα, και ιδιαίτερα του διοξειδίου του άνθρακα και του μεθανίου, είναι ο παράγοντας που συνεχίζει να ενισχύει την παγκόσμια αλλαγή. Κακές πρακτικές, ανεξέλεγκτες δασικές πυρκαγιές, συνεχιζόμενη εξάρτηση από ορυκτά καύσιμα, έλλειψη μέτρων περιορισμού της ερημοποίησης και λειψυδρία επιδεινώνουν ακόμα παραπέρα το φαινόμενο. Ενδεικτικά, αναφέρονται σαν παραδείγματα κακών πρακτικών στην Ελλάδα, τόσο η εξαγγελία χωρίς σχεδιασμό της απολιγνιτοποίησης και η χωρίς εξασφάλιση ικανής ενεργειακής επάρκειας από ΑΠΕ της ηλεκτροκίνησης των οχημάτων. Και τα δύο οδηγούν στην διαιώνιση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα και συγκεκριμένα από το φυσικό αέριο.

Στον αντίποδα, δηλώσεις και δεσμεύσεις κυβερνήσεων από το εξωτερικό. Η Δανία με την φιλοδοξία ανάπτυξης ΑΠΕ άνω του 70% και το Ηνωμένο Βασίλειο με τον σχεδιασμό μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 58%. Η προαναγγελθείσα επιστροφή των ΗΠΑ στην Συμφωνία του Παρισιού από την νέα διοίκηση Μπάιντεν, καλλιεργεί ακόμα περαιτέρω θετικές προσδοκίες. Ο κόσμος είναι αναγκαίο να στραφεί σε ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης με αλλαγή, ακόμα και, καταναλωτικών συνηθειών και την εφαρμογή καλών πρακτικών. Πρέπει να επιταχυνθούν οι προσπάθειες για την μείωση των εκπομπών από τομείς που ακόμα δεν έχουν σημαντική συνεισφορά στις μειώσεις, όπως για παράδειγμα η γεωργία. Ο κόσμος, μετά την πανδημία του κορωνοϊού, έχει ανάγκη «μιας πράσινης ανάκαμψης», όπως, επιγραμματικά τονίζει ο Γ.Γ. των Ηνωμένων Εθνών.

Χαρά Καφαντάρη

Βουλευτής Β2 Δυτικού Τομέα Αθήνας ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία

Αν. Τομεάρχης Πολιτικής Προστασίας ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία