Κλιματική αλλαγή – Μέρος 1ο

Η ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η παγκόσμια κλιματική αλλαγή δεν είναι ένα πρωτόγνωρο φαινόμενο για τον πλανήτη μας. Μέσα στα δισεκατομμύρια χρόνια της ζωής της, η γη γνώρισε πολλές κλιματικές αλλαγές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η μεγάλη αλλαγή που έγινε πριν από 65.000.000 χρόνια. Φαίνεται ότι προκλήθηκε από πτώση μετεωρίτη και είχε σοβαρές επιπτώσεις στο κλίμα και την ζωή πάνω στην Γή [1]. Αποτέλεσμα της μεταβολής αυτής ήταν  η εξαφάνιση της μεσοζωικής πανίδας και ιδιαίτερα των δεινοσαύρων. Στα χρόνια που πέρασαν από τότε,  πολλές κλιματικές αλλαγές έχουν αφήσει τα ίχνη τους. Μην ξεχνάμε ότι η επιφάνεια της γης άρχισε να  σταθεροποιείται, με την μορφή που την γνωρίζουμε σήμερα, τα τελευταία 2.500.000 χρόνια, κατά την γεωλογική περίοδο που ονομάζουμε  τεταρτογενή περίοδο ή τεταρτογενές [2].

1.- ΠΟΥ ΟΦΕΙΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ

Το κλίμα της γης άλλαξε σε πολλές περιπτώσεις. Ακόμα και πολύ  πριν την οποιαδήποτε  ανθρώπινη παρέμβαση.

Κάθε αλλαγή μπορεί οφείλεται σε διαφορετικό μηχανισμό και έτσι να είναι δυνατή η εξήγηση της. Πάντοτε όμως πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη ότι, το παγκόσμιο κλίμα ορίζεται από την ισορροπία της ακτινοβολίας στην επιφάνεια του πλανήτη [3].

Τρεις βασικοί τρόποι μπορεί να αλλάξουν την ισορροπία της ακτινοβολίας στην γη, προκαλώντας κλιματική αλλαγή.

– αλλαγές στην προσπίπτουσα ηλιακή ακτινοβολία (λόγω αλλαγών στην τροχιά της γης ή του ίδιου του ήλιου).

– αλλαγή στο μέρος της ηλιακής ακτινοβολίας που ανακλάται (το ποσοστό αυτό καλείται albedo η λευκαύγεια -ο λόγος του ανακλώμενου φωτός από τον πλανήτη- και εξαρτάται από παράγοντες όπως η νεφοκάλυψη, τα μικροσωματίδια ή η  επιφανειακή φυτοκάλυψη) &

– τροποποίηση  την ποσότητας της ακτινοβολίας (μακρού κύματος)  που ανακλάται πίσω στο διάστημα  (που μπορεί να συμβεί από αλλαγές στις συγκεντρώσεις των αερίων του θερμοκηπίου) [3].

 Οι δύο τελευταίοι τρόποι εξηγούν και τον μηχανισμό του  «φαινόμενου του θερμοκηπίου» που ενισχύει την κλιματική αλλαγή, δηλαδή το φαινόμενο του θερμοκηπίου αλλάζει το μέρος της ηλιακής ακτινοβολίας που ανακλάται πίσω στο διάστημα ενώ η αύξηση της συγκέντρωσης του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα τροποποιεί την ποσότητα της ακτινοβολίας μακρού κλίματος που ανακλάται [3].

Επιπλέον το κλίμα κατά τόπους επηρεάζεται από τον τρόπο που κατανέμεται η θερμότητα από τους ανέμους και τα ωκεάνεια ρεύματα και τις τοπικές μετεωρολογικές & γεωμορφολογικές συνθήκες. Όλοι οι παράγοντες αυτοί  έχουν παίξει  κάποιο ρόλο στις κλιματικές αλλαγές στο παρελθόν [3].

Ξεκινώντας με τις  περιόδους με παγετώνες, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι έρχονται και φεύγουν τα τελευταία 23 εκατομμύρια χρόνια περίπου, σε σταθερούς κύκλους. Έτσι υπάρχει ισχυρή ένδειξη ότι συνδέονται με κανονικές κυκλικές μεταβολές στην γήινη τροχιά γύρω από τον ήλιο. Οι κύκλοι αυτοί καλούνται κύκλοι του Milankovitz [3]. Η κυκλική αυτή μεταβολή επηρεάζει την ποσότητα της ακτινοβολίας που δέχονται οι τόποι σε κάθε γεωγραφικό πλάτος κάθε εποχή, αλλά ελάχιστα επηρεάζουν την μέση θερμοκρασία του πλανήτη, και μπορούν να μετρηθούν με αστρονομική ακρίβεια. Ακόμα υπάρχουν συζητήσεις για το πώς ξεκινά ή τελειώνει μια περίοδος παγετώνων, αλλά πολλοί ερευνητές υποστηρίζουν στις μελέτες τους ότι το κρίσιμο σημείο είναι η  καλοκαιρινή ηλιοφάνεια στο βόρειο ημισφαίριο. Υπολογιστικά «μοντέλα» μελετών που «έτρεξαν» επιβεβαιώνουν ότι η αρχή μιας  περιόδου παγετώνων μπορεί, πραγματικά, να συμβεί με αυτόν τον τρόπο. Η επόμενη μεγάλη μείωση της καλοκαιρινής ηλιοφάνειας  στα βόρεια μέρη, όμοια με αυτή που άρχισε τις παρελθούσες παγετώδεις περιόδους, τείνει να ξεκινήσει σε περίπου 30.000 χρόνια [3]! .

ΟΙ ΚΥΚΛΟΙ ΤΟΥ MILANKOVITCH

 

Σχηματική παράσταση των κύκλων του Milankovitch[3]  .

Αν και δεν έπαιξε τον πρωταρχικό ρόλο, το ατμοσφαιρικό διοξείδιο του άνθρακα έπαιξε σημαντικό ρόλο κατά την διάρκεια της  εποχής των παγετώνων. Μελέτες  των δεδομένων από τα δείγματα  πυρήνων πάγου από γεωτρήσεις που πάρθηκαν από παγετώνες στην Ανταρκτική (ιδιαίτερα στον σταθμό Vostok πάνω από την υποπαγετώνια- υποπαγετώδη  λίμνη Vostok [4]) , την Γροιλανδία [5] και άλλες περιοχές δείχνουν ότι οι συγκεντρώσεις του CO2  ήταν χαμηλές  κατά την διάρκεια των κρύων εποχών των πάγων (περ. 190 ppm) ενώ ήταν υψηλές κατά τις μεσοπαγετώδεις περιόδους (περ. 280  ppm) [3].

Πολλά από τα κλιματικά γεγονότα που αναφέρονται πιο πάνω εξηγούνται,  βασισμένοι σε ισχυρές ενδείξεις, από την κυκλοφορία των ωκεανών και την μεταφορά της θερμοκρασία [6]. Δεδομένα από αναλύσεις ιζημάτων δείχνουν ότι μερικές από αυτές τις αλλαγές πυροδοτήθηκαν από αστάθειες στο παγοκάλυμμα που κάποτε περιέβαλε τον Ατλαντικό και την απελευθέρωση τεράστιων ποσοτήτων γλυκού νερού στον ωκεανό [3] .

Άλλη αιτία για την πρόκληση κλιματικών αλλαγών που έχει προταθεί είναι η μελέτη του ενδεκαετούς κύκλου των ηλιακών κηλίδων. Κάθε 11 χρόνια (και 22 !!) η ηλιακή δραστηριότητα και οι ηλιακές κηλίδες φθάνουν σε ένα μέγιστο [7]. Μετρήσεις και μελέτες, ήδη από τον 17 αιώνα, έδειξαν μικρές μεταβολές στην ηλιακή ενεργειακή απόδοση και υπάρχουν ενδείξεις για αλλαγές μεγάλης χρονικής διάρκειας στο ήλιο.   Παράλληλα με την διαφοροποίηση της ηλιακής δράσης και η ηφαιστειακή δράση έχει πιθανότητες να είναι ένας από τους κύριους παράγοντες στην κλιματική διαφοροποίηση την τελευταία χιλιετία, πριν από την έναρξη της βιομηχανικής εποχής [3] .

Έτσι είδαμε πως οι διάφορες κλιματικές αλλαγές του παρελθόντος, είχαν και διαφορετικές αιτίες.  Σύμφωνα με την IPCC, το γεγονός ότι οι κλιματικές αλλαγές στο παρελθόν οφείλονταν σε φυσικά αίτια, δεν σημαίνει ότι και η παρούσα κλιματική αλλαγή οφείλεται σε φυσικούς λόγους [3].

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Kaiho, K., et al., Oceanic Primary Productivity and Dissolved Oxygen Levels at the Cretaceous/Tertiary Boundary: Their Decrease, Subsequent Warming, and Recovery. Paleoceanography, 1999. 14(4): p. 511-524.

2. Burroughs, W.J., Climate Change in Prehistory. The End of the Reign of Chaos. 2008, Cambridge: Cambridge University Press.

3. IPCC, ed. Contribution of Working Group I to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change, 2007. The Physical Science Basis. 2007, Cambridge University Press: Cambridge.

4. Zotikov, I.A., The Antarctic Subglacial Lake Vostok. 2006, Heidelberg: Springer Verlag.

5. Siegert, M.J., Ice Sheets and Late Quaternary Environmental Change. 2001, New York: Wiley.

6. Fagan, B., The Little Ice Age: How Climate Made History. 2000, Mew York: Basic Books.

7. Fagan, B., The Long Summer: How Climate Changed History. 2005, New York: Basic Books.

Αργύρης Αργυρίου

Γεωλόγος (B.Sc.)  – Περιβαλλοντολόγος (M.Sc.)

Advertisements

One Response to Κλιματική αλλαγή – Μέρος 1ο

  1. Δημήτρης Μπαμπασίκας says:

    Εξαιρετική δουλειά. Επιστημονικά τεκμηριωμένη και κατανοητή και για τον μή ειδικό.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: